Wiadomości z Ostrowca Świętokrzyskiego

Powrót2009-09-30

O pisarzu z Małoszyc

A. Ścibor-Kotkowski o Gombrowiczu

W tym roku przypadają dwie okrągłe rocznice związane z postacią Witolda Gombrowicza - 40. rocznica śmierci (25 lipca 2009 r.) i 105. rocznica urodzin (4 sierpnia 2009 r.). Warto przy tej okazji zapoznać się z korzeniami pisarza pochodzącego z okolic Ostrowca. Tym bardziej, że Gombrowicz uważany jest przez wielu krytyków literackich za największego pisarza polskiego. O rodzinie wybitnego pisarza mówi Andrzej Ścibor-Kotkowski, najbliższy krewny Gombrowicza w Polsce.
Jego ojciec, Jan Onufry Gombrowicz herbu Kościesza (1869-1933), był także właścicielem majątku Doły Biskupie w sandomierskim, kopalni dolomitów w Zagnańsku oraz domów w Warszawie. Z wykształcenia był rolnikiem, ale trudnił się przede wszystkim organizacją zakładów produkcyjnych. Zajmował w przemyśle wiele odpowiedzialnych stanowisk i był jednym z pionierów rozwoju przemysłu na ziemi kieleckiej.

Żoną Jana Onufrego była Marcelina Antonina Kotkowska herbu Ostoja (1872-1959), która wniosła mężowi w wianie m.in. udziały w ordynacji bodzechowskiej, od końca XVIII wieku gniazda rodzinnego Ścibor-Kotkowskich.

Marcelina Antonina i Jan Onufry Gombrowiczowie mieli czworo dzieci - jedną córkę i trzech synów.

Najstarszy, Janusz (1894-1968) ukończył studia w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie i zajmował się rolnictwem w swoim majątku ziemskim Potoczek koło Radomia. W 1922 roku ożenił się z kuzynką Franciszką Kotkowską. Małżeństwo okazało się nietrwałe, jednak z tego związku pochodził jedyny potomek płci męskiej, urodzony w 1925 roku Józef Gombrowicz. Pozostali bracia Janusza nie mieli bowiem synów.

W czasie okupacji niemieckiej Janusz Gombrowicz aktywnie działał w Armii Krajowej i Narodowych Siłach Zbrojnych. Po Powstaniu Warszawskim wraz z synem Józefem i jego przyrodnią siostrą Stanisławą Cichowską wywieziono go do obozu koncentracyjnego. Po wyzwoleniu, wierząc w amnestię ze strony komunistów, powrócił do Polski. Tu został oskarżony przez byłego fornala z majątku o bycie "wrogiem ludu", po czym osadzono go w radomskim więzieniu Urzędu Bezpieczeństwa. Torturowany i okaleczony po zwolnieniu żył bardzo krótko.

Jego syn, Józef (1925-2005), po wyzwoleniu z obozu nie wrócił z ojcem do kraju, lecz osiadł we Francji. Zamieszkał w Paryżu i pracował jako robotnik w zakładach chemicznych. Ożenił się z tamtejszą urzędniczką, Siliane. Dochowali się dwóch córek - Izabelli (ur. 1970) i Venciany (ur. 1975) oraz dwóch synów - Cyryla (ur. 1968) i Reno (ur. 1973). Dzięki tym dwóm braciom ród Gombrowiczów nie zaginął. Jednak żadne z rodzeństwa nie mówi po polsku.

Drugi syn Marceliny i Jana Gombrowiczów - Jerzy (1895-1971) studiował na wydziale prawa Uniwersytetu Warszawskiego, następnie ukończył Szkołę Kawalerii w Grudziądzu. Aktywnie zajmował się dziennikarstwem w Radomiu, a gospodarował w majątku Wsola, który wniosła mu w posagu małżonka Aleksandra z Pruszczaków herbu Leliwa (1904-1983). Z ich małżeństwa pozostała niezamężna córka Teresa (1926-1989).

Trzecie dziecko Marceliny i Jana Gombrowiczów - córka Irena, ukończyła matematykę na Uniwersytecie Warszawskim, zaś z zamiłowania zajmowała się pracą w ruchu katolickim i dobroczynnym. Od młodych lat cieszyła się uznaniem w kołach ziemiańskich i była prezesem Stowarzyszenia Młodych Ziemianek. Udzielała się także jako publicystka w Polskim Radiu.

Czwarte dziecko i zarazem najmłodszy z trzech synów Marceliny i Jana Gombrowiczów - Witold Marian urodził się 4 sierpnia 1904 roku w Małoszycach w powiecie opatowskim. Ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim i początkowo pracował w zawodzie. Jednak jego zamiłowaniem i powołaniem było pisarstwo. W 1939 roku odpłynął statkiem do Argentyny, gdzie z dużym powodzeniem zajmował się pisaniem i wydawaniem swoich licznych książek, zdobywając wielką sławę za granicą, a potem też w kraju. Jednocześnie parał się również dziennikarstwem. Z Argentyny przeniósł się do Francji. Tam poznał przyszłą żonę Ritę La Brosse (ur. 1934) Kanadyjkę pochodzenia francuskiego, która początkowo była jego sekretarką i kierowcą. Gombrowicz z emigracji już nie powrócił. Zmarł 25 lipca 1969 roku we Francji. Po śmierci pisarza Rita poświęciła się bez reszty rozpowszechnianiu twórczości męża. Mieszka w Paryżu, ale jest częstym gościem na spotkaniach i sesjach dotyczących fenomenu pisarstwa Witolda Gombrowicza. Sama także dużo pisze, tak w formie książkowej, jak i publicystycznej.
/D. Stępień/

Podziel się ze znajomymi:
Czytany: 15987 razy,
ostatnio: 2021-04-22 19:00:24
Skomentuj artykuł:
Powrót